Μια γυναίκα - σύμβολο

Γράφει ο Χ.Κ. Λαζαρόπουλος*

Το ταξίδι στην Κατερίνη δεν ήταν αναγκαίο μόνο για να παρακολουθήσω τις εργασίες του διεθνούς συνεδρίου Εφοδιαστικής Αλυσίδας που οργάνωσε το τμήμα Τυποποίησης και Διακίνησης του «Αλεξανδρείου» ΤΕΙ Θεσσαλονίκης. Ήταν ο λόγος για να γνωρίσω μια γυναίκα η οποία θα έπρεπε να αποτελεί υπόδειγμα για όλες τις νεώτερες γενιές, της επιτηδευμένης μαλθακότητας και τρυφηλότητας.

Με μεγάλη τιμή γνώρισα την κ. Λεμονιά Ράπτου. Το όνομά της δεν είναι γνωστό από περιοδικά ποικίλης ύλης ή από άλλα έντυπα που προάγουν τη μόδα και την υποτιθέμενη ντόπια αγορά των «αναγνωρίσιμων» προσώπων. Στα 93 χρόνια της η κ. Ράπτου είναι μια γυναίκα που έχει ζήσει τόσα γεγονότα ώστε να αποτελέσει την πρωταγωνίστρια ενός βιβλίου ή μιας ταινίας.

Είναι η πρώτη Ελληνίδα επαγγελματίας οδηγός και μάλιστα αποδεδειγμένα. Η συμπόρευση στη ζωή με τον επί 63 χρόνια σύντροφό της, τον λεωφορειούχο Ευάγγελο Ράπτη (σ.σ. ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν από μερικούς μήνες), άρχισε μέσα στη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά την αποχώρηση των ναζιστικών στρατευμάτων προσπάθησαν να στήσουν το σπιτικό τους αλλά ο παραλογισμός του Εμφυλίου επεφύλασσε περιπέτειες στο ζευγάρι.

Το 1947, ο Βαγγέλης κλήθηκε και πάλι να υπηρετήσει την Πατρίδα  ενώ η κ. Λεμονιά έμεινε πίσω να διαχειριστεί εκείνη την εποχή δύο λεωφορεία 19 θέσεων κι άλλο ένα 14θέσιο.

Οι οδηγοί ζητούσαν πολλά και πολλές φορές προκαλούσαν ζημιές στα αυτοκίνητα με αποτέλεσμα να πηγαίνει τότε μαζί τους σε δρομολόγια. Λίγο ήθελε η κ. Λεμονιά κι ύστερα από έναν καυγά μ’ έναν οδηγό ανέβηκε εκείνη στο τιμόνι του λεωφορείου! Ο δυναμισμός και η πυγμή της αρκούσαν για να αλλάξουν την αντίληψη μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Η κ. Λεμονιά Ράπτου διακρίνεται στο κέντρο,
περιστοιχιμένη από την οικογένειά της
και τους απεσταλμένους του "907".

Με το επιχείρημα ότι ο σύζυγος ήταν στρατιώτης και το σπιτικό έπρεπε να επιζήσει, η κ. Λεμονιά κατάφερε να λάβει ευεργετικό δίπλωμα και να εκτελεί τα δρομολόγια που συνέδεαν το Αιγίνειο και τους Γιδάδες (Αλεξάνδρεια Ημαθίας) με τη Θεσσαλονίκη από το 1947 έως το 1957. Και οι συνθήκες τότε δεν ήταν απλές.

Χαρακτηριστική είναι η αφήγηση της κ. Ράπτου για ένα αιματηρό δρομολόγιο, το 1951. Καθώς ανέβαινε με το λεωφορείο προς τη Θεσσαλονίκη, λεχώνα δύο εβδομάδων, ο εμπρόσθιος τροχός πάτησε σε νάρκη που τίναξε στον αέρα το μπροστινό μέρος του οχήματος.

Από θαύμα δεν σκοτώθηκε κανείς, αν και το λεωφορείο μισοκαταστράφηκε. Κι όμως αυτή η γυναίκα, αιμόφυρτη και τρομοκρατημένη από την έκρηξη, κατάφερε να στείλει στους προορισμούς της τους επιβάτες, πήγε στη Θεσσαλονίκη να βρει στρατιωτικό γερανό και δεν λύγησε ακόμα όταν έμαθε από τους άλλους στρατιώτες ότι είχε τραυματισθεί ο άντρας της!

Οι αφηγήσεις της κ. Ράπτου είναι μοναδικές. Δικαιωματικά το επόμενο ιστορικό αφιέρωμα του “Car & Truck”, στο τεύχος Νοεμβρίου, τής αξίζει (αν και είναι κάτι πολύ ανεπαίσθητο, μπροστά σε μια τόσο σημαντική και επί της ουσίας χειραφετημένη γυναίκα)…

*Το άρθρο αυτό προστέθηκε επί του πιεστηρίου σήμερα στο "Car and Truck" που θα κυκλοφορήσει σε όλη τη χώρα την Τετάρτη.

Ανάπλαση στο πρώην 5ο ΚΤΕΛ

Το κτήριο του 5ου ΚΤΕΛ στη λεωφόρο Θηβών,
στα τέλη της δεκαετίας του '50.
Θεωρείτο αρχιτεκτονικό κόσμημα.

Πρόταση για την ανάπλαση και την εγκατάσταση υποδομών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο πρώην 5ο ΚΤΕΛ, στην Παλιά Κοκκινιά, υπέβαλε ο Δήμος Πειραιά στο υπουργείο Περιβάλλοντος.

Το δελτίο τύπου αναφέρει επί λέξει:

«Ύστερα από μεγάλες προσπάθειες που κατέβαλε η Δημοτική Αρχή του Παναγιώτη Φασούλα, σημειώθηκε μια πολύ ικανοποιητική εξέλιξη σε ένα θέμα σημαντικό που αφορά στην ποιότητα ζωής των κατοίκων του Δ΄ και του Ε΄ Διαμερίσματος της πόλης.

Ο Δήμος Πειραιά, αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες επιλογές, έλαβε μέρος στην εκδήλωση ενδιαφέροντος για ανάπλαση Δημοτικών χώρων από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, υποβάλλοντας πρόταση για το Δημοτικό χώρο έκτασης 9,5 στρεμμάτων που βρίσκεται στην Παλαιά Κοκκινιά, Θηβών και Φαλήρου, όπισθεν του κτιρίου της παλαιάς Πολεοδομίας.

Η παρέμβαση αφορά στη ριζική ανάπλαση και αναμόρφωση του χώρου και την λειτουργία του, σαν χώρου αναψυχής, πρασίνου, περιπάτου και αθλητικών εγκαταστάσεων.

Το Υπουργείο επέλεξε τρεις τέτοιους χώρους πυκνοδομημένου αστικού ιστού από το σύνολο των προτάσεων που υπεβλήθησαν και τους ενέταξε στο πρόγραμμα «Αττική Αθήνα 2014». Ο ένας από τους τρεις χώρους αφορά την πρόταση του Δήμου Πειραιά.

Η Δημοτική Αρχή του Παναγιώτη Φασούλα, αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής για αυτή την εξέλιξη».

Οι παλιές αφετηρίες του 5ου ΚΤΕΛ στον Πειραιά

Κείμενο: Χ.Κ. Λαζαρόπουλος

Φωτογραφίες: Εκδόσεις ΤΥΠΟC, αρχείο «ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ»

Οι κυριότερες αφετηρίες βρίσκονταν στα κεντρικότερα σημεία της πόλεως. Οι γραμμές που συνέδεαν τον Πειραιά με τα νέα προάστια βρίσκονταν στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου, πλαγίως του Δημοτικού Θεάτρου. Αφετηρίες υπήρχαν και πίσω από το χώρο του παλαιού δημαρχείου, γνωστές και ως «Αφετηρίαι του Ωρολογίου». Μετά την απομάκρυνση των Λεμονάδικων, πίσω από την πλατεία Καραϊσκάκη δημιουργήθηκαν αφετηρίες δεκάδων γραμμών.

Στα δύο ρεύματα της οδού Εθνικής Αντιστάσεως είχαν εγκατασταθεί οι αφετηρίες των περισσότερων τοπικών γραμμών του Πειραιά ενώ στην πλατεία Λουδοβίκου, μπροστά στο σταθμό του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου, υπήρχε ο μεγαλύτερος κόμβος συνδυασμένων μέσων. Λίγα πράγματα θυμίζουν εκείνη την εποχή και την ορθολογική οργάνωση που είχε γίνει.

«Στις αφετηρίες της πλατείας Καραϊσκάκη συνυπήρχαν μια εποχή λεωφορεία του 3ου και του 5ου ΚΤΕΛ. Με τον τρόπο αυτό, οι μέτοχοι διαφορετικών ΚΤΕΛ γνωρίζονταν μεταξύ τους, όπως οι οδηγοί και οι εισπράκτορες», αφηγείται ο κ. Νίκος Νικολόπουλος.

Πλατεία Καραϊσκάκη

Ο ιδιοκτήτης του 5/144 θυμάται πως κάθε εποχή, η πλατεία ήταν σημείο αναφοράς για όσους εργάζονταν στις συγκοινωνίες.

«Το καλοκαίρι απολαμβάναμε τη σκιά των δέντρων και τη μυρωδιά της θάλασσας, το φθινόπωρο συμμετείχαμε στην αγωνία των μαθητών για τα σχολεία και τα φροντιστήρια, το χειμώνα νοιώθαμε τη θαλπωρή της στολισμένης πόλης και της φάτνης, την άνοιξη αισθανόμασταν τις μυρωδιές από τις αγγελικές, τα πεύκα και τις λεύκες», λέει και χαϊδεύει το κάτασπρο μουστάκι του με το δείκτη και τον αντίχειρα του δεξιού χεριού του.

Στην πλατεία Καραϊσκάκη βρίσκονταν οι αφετηρίες των γραμμών προς Δάσος Χαϊδαρίου, Δαφνί, Ελευσίνα, Αγίους Αναργύρους μέσω Αιγάλεω, καθώς οι τοπικές προς τις συνοικίες που αναπτύχθηκαν γύρω από το λιμάνι (Χαραυγή, Ευγένεια, Άγιος Αντώνιος, Άγιος Μηνάς).

Έως το 1991 δεν άλλαξε τίποτα εκεί. Λίγο πριν σημειωθούν τα γνωστά έκτροπα με την ΕΑΣ, κάποιοι φωστήρες κατήργησαν αυτές τις αφετηρίες με αποτέλεσμα να ξεσηκωθούν οι επιβάτες.

Όταν επέστρεψαν τα λεωφορεία, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες σε σιωπηλή συμφωνία με το δήμο Πειραιά κατέλαβαν μία λωρίδα όπου στάθμευαν τα λεωφορεία των γραμμών Ελευσίνος, Αγίου Αντωνίου, Αμφιάλης και Αγίου Μηνά, ενώ γκρεμίστηκαν τα υπόστεγα για τους επιβάτες. Η εικόνα των αφετηριών του λιμανιού σήμερα, δεν είναι και η καλύτερη παρότι εξυπηρετεί πολύ μεγάλο ποσοστό επιβατών.

Δημοτικό Θέατρο

Δίπλα από το Δημοτικό Θέατρο, στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου, υπήρχαν οι αφετηρίες των λεωφορείων ένωναν τον Πειραιά με τα νότια και τα βόρεια προάστεια. «Στην τότε βασιλέως Κωνσταντίνου περνούσε το τραμ.

Οι αφετηρίες των λεωφορείων ήταν διάσημο σημείο μετεπιβίβασης από το κέντρο του Πειραιά προς όλες τις κατευθύνσεις» επισημαίνει ο κύρ-Λάζαρος, οδηγός του 5/159.

Οι αφετηρίες μετακινήθηκαν στην οδό Κλεισόβης στο Χατζηκυριάκειο έως τη δεκαετία του 1980, οπότε καταργήθηκαν πολλές γραμμές που συνέδεαν τον Πειραιά με την Κηφισιά, τον Άγιο Στέφανο, το Ψυχικό και άλλες περιοχές.

Οι αφετηρίες στην οδό Εθνικής Αντιστάσεως άφησαν ιστορία. Από το 1948 και μετά, στις δύο πλευρές αυτής της εμπορικής οδού του Πειραιά υπήρχαν οι αφετηρίες και τα τέρματα των βασικότερων τοπικών και μεσαίων γραμμών που συνέδεαν το λιμάνι με την Παλιά Κοκκινιά, τα Άσπρα Χώματα, το Γ´ Νεκροταφείο, τη Νεάπολη, τον Κορυδαλλό και την Αγία Βαρβάρα.

«Όσο υπήρχαν εκεί τα λεωφορεία, τα καταστήματα είχαν δουλειά. Οι καταστηματάρχες φρόντιζαν ώστε οι διανομείς να έρχονται πολύ νωρίς το πρωί για να μην παρακωλύουν το συγκοινωνιακό έργο», εξηγεί ο παλαιός οδηγός κ. Γ. Μπαφάκης.

Λεωφορειόδρομοι

Στη δεκαετία του 1990, σχεδιάστηκε η δημιουργία λεωφορειοδρόμων στη μέση των οδών Εθνικής Αντιστάσεως και Γούναρη με αποτέλεσμα να καταργηθούν οι αφετηρίες και να απαξιωθούν ορισμένες τοπικές γραμμές, όπως η «907 - Παλαιά Κοκκινιά», η οποία και καταργήθηκε αδικαιολόγητα. Κάποιες άλλες μεταφέρθηκαν στις νέες αφετηρίες του Ξαβερίου ενώ οι γραμμές της Νεαπόλεως έγιναν κυκλικές.

Η απομάκρυνση των αφετηριών προκάλεσε οικονομική κρίση και αναδουλειά σε παραδοσιακά εμπορικά καταστήματα (όπως τα Υφάσματα Ιωσηφίδη, τα Μπαχαρικά Μάνος, ο Άσσος).

Οι λεωφορειόδρομοι των οδών Εθνικής Αντιστάσεως και Δ. Γούναρη έχουν καταργηθεί με ευθύνη του Δήμου Πειραιά και της Τροχαίας ενώ η εποπτεία των δρομολογίων γίνεται πλέον χάρη στην εμπειρία ορισμένων σταθμαρχών που έχουν απομείνει στο δίκτυο.

Παλιές αφετηρίες υπήρχαν επίσης στην οδό Φίλωνος όπου ξεκινούσε το λεωφορείο που συνέδεε τον Πειραιά με την Ομόνοια, αλλά και στην οδό Μακράς Στοάς (πλαγίως της μητροπόλεως Πειραιώς), όπου βρισκόταν η αφετηρία των λεωφορείων προς Αγία Παρασκευή και Αγίους Αναργύρους μέσω Κηφισού.

• 
  

  Από παλαιό αφιέρωμα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Car&Truck».

ΑΘΛΗΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΚΟΚΚΙΝΙΑ

Στην εξαγγελία τριών σημαντικών έργων για την Παλιά Κοκκινιά προχώρησε η δημοτική αρχή του Πειραιά στο πλαίσιο του προγράμματος "ΠΕΙΡΑΙΑΣ - Αθλητική πρωτεύουσα της Ελλάδας", το οποίο εγκρίθηκε και από το δημοτικό συμβούλιο.

Ύστερα από εισήγηση του δημάρχου Πειραιώς κ. Παναγιώτη Φασούλα προωθούνται οι εξής δράσεις:

1. Αξιοποίηση και ανάπτυξη αθλητικών υποδομών στις εγκαταστάσεις του πρώην 5ου ΚΤΕΛ που βρίσκεται επί της λεωφ. Θηβών 50 στην Παλιά Κοκκινιά. Επιπροσθέτως, θα εκπονηθούν μελέτες για την αξιοποίηση των χώρων στο παλαιό στρατόπεδο "Παπαδογιώργη" στα Καμίνια ενώ θα προχωρήσει το σχέδιο εκσυγχρονισμού και επισκευής του "Θεμιστοκλείου".

2. Έκκληση προς τον Οργανισμό Σχολικών Κτηρίων να προβεί στις δέουσες ενέργειες ούτως ώστε να αξιοποιηθεί ο χώρος των 5,5 στρεμμάτων του πρώην κτήματος Δεσύλλα, το οποίο βρίσκεται επί της λεωφ. Θηβών 76, πίσω από το νεόδμητο Αθλητικό Λύκειο Πειραιώς (11ο Λυκειο Πειραιώς). Στόχος είναι η δημιουργία αθλητικών και προπονητικών εγκαταστάσεων για τις ανάγκες του σχολείου και των σωματείων που δραστηριοποιούνται στα Δ' και Ε' Δημοτικά Διαμερίσματα.